“Qorrfermani” u shkrua në vitin 1984, por për shkak të subjektit tepër delikat dhe të analogjisë së ngjarjes që ndodh në Perandorinë Otomane me një fushatë spastrimesh tipike staliniste, …

Ndonëse vetë shkrimtari është shprehur se me “Arkën e Djallit” do të ndryshojë përfytyrimin e letërsisë shqipe, për një shumicë lexuesish kontributi më i rëndësishëm letrar i tij në prozë është “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo” (1973).

Bazuar në historinë e vërtetë të një vajze, që rrezikoi jetën për të mbajtur gjallë magjinë e librave gjatë Holokaustit. Dy mësues ngrenë vështrimin të pataksur. Mbajnë në dorë …

Kostandinopoja… Stambolli… Mbretëresha… Sido që ta quash, një është Stambolli: i magjishëm, i veçantë, i mrekullueshëm, i pagëzuar në misteret e Lindjes! Në këtë vend lindi …

Një mëngjes, Gregor Zamza zgjohet nga gjumi i tronditur. Ai e sheh veten të shndërruar në një çimkë të stërmadhe, me këmbë hollake e me bark të fryrë. Asgjë tjetër nuk kishte ndryshuar, as në dhomë, as tek ai përveç pamjes së tij të jashtme. Bën të ngrihet, por as barku nuk e lë, as këmbët e shumta hollake nuk e mbajnë. Duhet të ngrihet sa më parë për të kapur trenin e radhës për në punë, nëpërmjet së cilës mban tërë familjen. Ky shpërndërrim përmbys të gjitha marrëdhëniet në familjen Zamza, biri i së cilës tashmë është një qenie jonjerëzore, së paku së jashtmi.

Oskar Macerati, zhvillimi mendor dhe shpirtëror i të cilit është i plotë që prej lindjes, në moshën trevjeçare vendos të mos rritet më, duke mbajtur fizikun e një fëmije. Ky personazh grotesk, në duart e të cilit gjendet gjithmonë një daulle llamarine, e sheh botën “nga poshtë” me një kritikë të pamëshirshme.

Megjithëse varfëria dhe tradhtitë e regjimit Mao e kanë shteruar, Xu Sanguan në fund gjen forcë në lidhjet e gjakut me familjen e tij. Me një intensitet të rrallë emocional, përshkrime të gjalla që të mbajnë mbërthyer dhe dhembshuri të qartë, Yu Hua na jep një panoramë të jashtëzakonshme të jetës njerëzore në rrethanat e vështira të ditëve të një njeriu.

Të hedhësh dritë mbi problemet më serioze dhe në të njëjtën kohë të mos shqiptosh asnjë fjali të vetme serioze, të magjepsesh nga realiteti i botës bashkëkohore dhe në të njëjtën kohë të shmangësh çdo realizëm – ja, kjo është Festa e kotësisë.